Asbest, tabiatta doğal olarak bulunan ve lifsi (iğsi) yapıda olan bir mineral grubuna verilen ortak isimdir. Epidemiyolojik olarak bakıldığında bunun sadece mesleksel kısmını ele alacağız. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, Avrupa Konseyi Direktifleri, Avrupa Parlamentosu ve Konseyi Direktiflerine göre ülkemizde çalışmalar yapıldı. Bu çerçevede asbest söküm, yıkım, tamir, bakım, uzaklaştırma ve asbest tozundan etkilenmesinin önlenmesi, bu etkilerden doğacak sağlık risklerinden korunması, sınır değerlerin ve diğer özel önlemlerin alınması için yönetmelik çıkarılmıştır.
Asbest, ateşe ve ısıya dayanım amaçlı olarak, fiberler çimento veya dokuma ile karıştırılarak kullanılır. Isıl dayanımı nedeni lefren balatalarında, conta yapımında, binalarda aleve dayanım, izolasyon yeteneği, çekme mukavemeti, esneklik ve kimyasallara dayanım nedeniyle, geçmişte yüksek sıcaklıklarda elektrik izolasyonu için kullanılır.
      Asbestin her türünün çıkarılması, işlenmesi, satılması, ithalatı veya asbest içeren her türlü ürünün ithalatı ve satılması ülkemizde yasak olduğu gibi üretimi veya işlenmesi de yasaktır.
İşveren, asbest tozuna maruziyet riski bulunan çalışmalarda, asbestin türü ve fiziksel özellikleri ile çalışanların tehlike derecesini dikkate alarak risk değerlendirmesi yapmakla yükümlüdür. Bu çalışmada çalışanların veya temsilcilerinin de görüşü alınması gerekir. Eğer söküm, yıkım, tamir, bakım veya uzaklaştırma yapılacak ise bakanlık tarafından eğitim verilmiş ve kurs bitirme belgesi olan asbest söküm uzmanı tarafından yapılır. Bunun için gerekli teknik önlemler alınmasına rağmen, havadaki asbest konsantrasyonunun sınır değeri (sekiz saatlik zaman ağırlıklı ortalama değerinin (ZAOD-TWA) 0,1 lif/cm3’ü geçmemesini) aşabileceği söküm, yıkım, tamir, bakım ve uzaklaştırma gibi belirli işlerde; çalışanların korunması için işveren, özellikle aşağıda belirtilen önlemleri almakla zorunludur.
1. Uygun solunum sistemi koruyucusu ve diğer kişisel koruyucu donanım ile bunları kullanacak çalışanların ve çalışma sürelerinin belirlenmesi ve kişisel koruyucuların kullanılmasını sağlaması.
2. Sınır değerin aşılması ihtimali olan yerlere uyarı levhalarının konulmasını sağlaması.
3. Asbest veya asbestli malzemeden çıkan tozun, tesis veya çalışma alanı dışına yayılmasını önlemesi.
Söküm veya yıkım yapmadan önce iş planı hazırlanması ve işyerin bulunduğu Çalışma ve İş Kurumu İl müdürlüğüne bildirimde bulması gerekir.
Bildirimde; İşyerinin ticari unvanı ve adresi, sökümü yapılacak asbestin türü ve miktarı, yapılacak işler ve işlemler, çalışan sayısı, işe başlama tarihi ve işin tahmini süresi, Asbest söküm uzmanı belgesi, asbest söküm çalışanı belgesi.
İş planında ise; çalışanların sağlık ve güvenliğini korumak için yapılan risk değerlendirmesi çerçevesinde işyerinde alınacak önlemler belirtilir. Ayrıca; İşin çeşidi ve tahmini süresi, işin yürütüleceği yer, asbest ve/veya asbest içeren malzemelerin uzaklaştırılmasında kullanılacak yöntem, asbest sökümü ve uzaklaştırılması işleminde kullanılacak ekipmanın özellikleri, işi yapanların korunmaları ve arındırılmaları, işlem sırasında ortamda veya yakınında bulunan diğer kişilerin korunması, asbest ve/veya asbestli malzemelerin yerinde kalmasının daha büyük bir risk oluşturmadığı haller dışında, yıkıma başlanmadan önce bina ve tesislerden bu malzemelerin uzaklaştırılması işlemlerine ilişkin hususlar yer alır.
İşlerin bitiminde işyerinde asbest tozuna maruziyet riskinin kalıp kalmadığını belirten ve ölçüm sonuçlarını da içeren bir belge düzenlenmesini yapılmasını gerekir. İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğünün yetkilendirilmiş laboratuvarlarca düzenlenen bu belge ve ölçüm sonuçlarını içeren rapor işveren veya yetkilileri tarafından Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne teslim edilir.

Faydalı bulduysan paylaş;