Küçük yaşta okuyan veya okumayan çocuk ve genç işçilerin sağlık ve güvenliklerini, fiziksel, sosyal ve ahlaki gelişmelerini veya öğrenimlerini tehlikeye atmadan çalışma koşullarını oluşturmak ve ekonomik istismarları önlemek amacıyla devlet  kanun çıkarmıştır.

Genç işçi dediğimizde aklımıza 15 yaşını tamamlamış ve 18 yaşını tamamlamamış kişidir. Çocuk işçi ise 14 yaşını bitirmiş 15 yaşını doldurmamış ve ilköğretimi tamamlamış olan kişi olarak bilmemiz gerekir.

Çocuk işçiler ancak hafif işlerde (Yapısı ve niteliği itibariyle özel koşullara göre, Çocukların gelişimi veya sağılığı ve güvenliklerine zarar verecek ihtimali olmayan ve Okula devamı, mesleki eğitimini veya yetkili mercilerin onaylanmış eğitim programına katılımını ve bu tür faaliyetlerde yararlanmasını engelleyen işler) çalıştırılabilir.  Bunlar;

  1. Meyve, sebze, çiçek toplama işleri (Düşme ve yaralanma tehlikesi olabilecek şekilde çalışmayı gerektirecek işler hariç),
  2. Kümes hayvanları besiciliğinde yardımcı işler ve ipek böcekçiliği işleri,
  3. Esnaf ve sanatkârların yanında satış işleri,
  4. Ofis hizmetlerine yardımcı işler,
  5. Gazete, dergi ya da yazılı matbuatın dağıtımı ve satımı işleri (yük taşıma ve istifleme hariç),
  6. Fırın, pastane, manav, büfe ve içkisiz lokantalarda komi ve satış elemanı olarak yapılan işler,
  7. Satış eşyalarına etiket yapıştırma ve elle paketleme işleri,
  8. Kütüphane, fuar, panayır ve sergi yerlerinde yardımcı işler (yük taşıma ve istifleme hariç),
  9. Spor tesislerinde yardımcı işler,
  10. Çiçek satışı, düzenlenmesi işleri.

Olarak sıralanmıştır. Burada dikkat edilecek bir husus iş ile çalışanın velisi ile yazılı bir sözleşme yapılması zorunluluğun yanında karşılaşacağı riskler ve alınan önlemler ilgili bilgi vermesi işverenin görevidir. Çocuk veya genç çalışan eğer okula devam ediyorsa öğrenci olduğunu belgelemek ve bu belgede özlük dosyasına muhafaza edilmesi gerekir.   Eğer mesleki ve teknik okul gibi işletmelerde eğitim, staj veya çıraklık eğitimler alınacak veya çıkarılacak ise bu yerler bakanlıkça (Milli Eğitim Bakanlığı) belirlenir. Bu veya bunun gibi çalışma süresinde işverenin vermesi gereken eğitimler,  çocuk ve gençlere yönelik kurslar, toplantılar, çalışma süresinden sayılır.

Okula gitmeyen çocuk işçiler günlük en fazla 7 saat ve hafta da 35 saatten fazla çalıştırılamaz. Okula giden çocuk ve genç işçiler günlük 2 saat ve hafta da en fazla 10 saat çalıştırabilir. 15 yaşını doldurmuş çocuklarda ise günlük 8 saat ve hafta da 40 saatten fazla çalıştırılamaz. 2 saatten fazla 4 saatten az olan 30 dakika ve dört saten 7,5 saate kadar olan işlerin ortasında 1 saat ara dinlenme verilmesi zorunludur. Ayrıca hafta tatilleri ise 1,5 gün (40 saat) kesintisiz olmak zorunda.

Çocuk ve genç işçilerin yıllık ücretli izinleri 20 günden az olamaz ve kesintisiz olması gerekir. İşçinin isteği üzerine en fazla ikiye bölünebilir.

Çocuk çalıştıran işyerlerinde işçilerin sağlık durumları, fiziksel, zihinsel, sosyal ve mesleki gelişimleri, iş sağlığı ve güvenliği koşulları ve çalışma konularında araştırma yapar ve sorunları ve çözüm yolların içeren bilgileri yayınlar. Ayrıca meslek kuruluşları ve gönüllü kuruluşlar ile işbirliği yaparak koordinasyonu sağlanmasının görevi bakanlığındır.

16 yaşını doldurmuş fakat 18 doldurmamış genç işçilerin çalışabileceği işler;

  1. Toprağın pişirilmesi suretiyle imal olunan kiremit, tuğla, ateş tuğlası işleri ile boru, pota, künk ve benzeri inşaat ve mimari malzeme işleri.
  2. Kurutma ve yapıştırma işleri, kontrplak, kontratabla, yonga ağaçtan mamul suni tahta ve PVC yüzey kaplamalı suni tahta imali işleri ile emprenye işleri.
  3. Parafinden eşya imali işleri.
  4. Kuş ve hayvan tüyü kıllarının temizlenmesi, didiklemesi, ayrılması ve bunlara benzer işler.
  5. Plastik maddelerin şekillendirilmesi ve plastik eşya imali işleri. (PVC’nin imali ve PVC’den mamul eşyaların yapımı hariç)
  6. Mensucattan hazır eşya imali işleri (Perde, ev tekstili, otomobil ürünleri ve benzerleri).
  7. Kağıt ve odun hamuru üretimi işleri.
  8. Selüloz üretimi işleri.
  9. Kağıt ve kağıt ürünlerinden yapılan her türlü eşya ve malzemenin imali işleri.
  10. Zahire depolarındaki işler ile un ve çeltik fabrikalarındaki işler.
  11. Her türlü mürekkep ve mürekkep ihtiva eden malzeme imali işleri.

18 yaşını doldurmayan işçiler aşağıdaki işlerin yapılması yasak olan işler;

  1. Müsaade edilen işlerin hazırlama, tamamlama ve temizleme işlerinde,
  2. Alkol, sigara ve bağımlılığa yol açan maddelerin üretimi ve toptan satış işlerinde,
  3. Parlayıcı, patlayıcı, zararlı ve tehlikeli maddelerin toptan ve perakende satış işleri ile bu gibi maddelerin imali, işlenmesi, depolanması işleri ve bu maddelere maruz kalma ihtimali bulunan her türlü işlerde,
  4. Gürültü ve/veya vibrasyonun yüksek olduğu ortamlarda yapılan işlerde,
  5. Aşırı sıcak ve soğuk ortamda çalışma gerektiren işlerde,
  6. Sağlığa zararlı ve meslek hastalığına yol açan maddeler ile yapılan işlerde,
  7. Radyoaktif maddelere ve zararlı ışınlara maruz kalınması ihtimali olan işlerde,
  8. Fazla dikkat isteyen ve aralıksız ayakta durmayı gerektiren işlerde,
  9. Parça başı ve prim sistemi ile ücret ödenen işlerde,
  10. Eğitim amaçlı işler hariç iş bitiminde evine veya ailesinin yanına dönmesine imkân sağlamayan işlerde,
  11. İşyeri hekimi raporu ile fiziki ve psikolojik yeterliliklerinin üzerinde olan işlerde,
  12. Eğitim, deney eksikliği, güvenlik konusunda dikkat eksikliği getirme ihtimali olan işlerde,
  13. Para taşıma ve tahsilât işleri
Faydalı bulduysan paylaş;